EFL Cup – hay Cúp Liên đoàn Anh (English Football League Cup) – là một trong hai giải đấu loại trực tiếp cấp quốc gia lâu đời nhất tại Anh, song hành cùng FA Cup. Lịch sử giải EFL Cup trải qua hơn sáu thập kỷ hình thành và phát triển, giải đấu này không chỉ phản ánh sự biến đổi của bóng đá Anh hiện đại mà còn là nơi lưu giữ những câu chuyện đặc biệt: từ sự thống trị của các thế lực lớn cho đến những hành trình cổ tích của các đội bóng hạng dưới.Ra đời trong bối cảnh bóng đá Anh đối mặt với những thách thức tài chính và lịch thi đấu, EFL Cup từng bị xem là “giải đấu phụ”. Tuy nhiên, theo dòng thời gian, giải đã tự định vị giá trị riêng: một sân chơi thực dụng, giàu tính cạnh tranh và là cơ hội danh hiệu rõ ràng cho mọi cấp độ câu lạc bộ trong hệ thống 92 đội bóng chuyên nghiệp.
| Mốc thời gian | Sự kiện tiêu biểu |
|---|---|
| 1960–61 | Giải đấu được khai sinh với tên Football League Cup; Aston Villa vô địch đầu tiên. |
| 1966–67 | Chung kết chuyển sang thể thức một trận tại Wembley. |
| 1968 | Đội vô địch lần đầu được trao suất dự cúp châu Âu. |
| 1969–70 | Toàn bộ 92 CLB thuộc hệ thống bóng đá Anh tham dự. |
| 1981–84 | Liverpool lập kỷ lục vô địch 4 lần liên tiếp. |
| 2018–21 | Manchester City cân bằng kỷ lục vô địch liên tiếp của Liverpool. |
| 2024–25 | Newcastle United đăng quang, khẳng định vai trò của EFL Cup với các CLB đang tái thiết. |
Nguồn gốc ra đời và giai đoạn khởi thủy (1960–1966)
Ý tưởng thành lập Cúp Liên đoàn xuất phát từ Alan Hardaker – Thư ký Liên đoàn bóng đá Anh. Trong bối cảnh cuối thập niên 1950, nhiều sân vận động đã được lắp đặt hệ thống đèn chiếu sáng, Hardaker đề xuất một giải đấu diễn ra giữa tuần nhằm tối ưu hóa doanh thu và thu hút khán giả trong những buổi tối mùa đông.
Nguồn tin từ Lu88 chia sẻ: Trong những mùa giải đầu tiên, EFL Cup không nhận được sự hưởng ứng rộng rãi từ các CLB hàng đầu. Nhiều đội bóng thuộc Hạng Nhất khi đó từ chối tham dự, tạo điều kiện cho các đội hạng dưới tiến sâu và thậm chí giành chức vô địch.
Trong sáu mùa giải đầu tiên, chung kết được tổ chức theo thể thức hai lượt đi – về. Đáng chú ý, Norwich City (1962), QPR (1967) và Swindon Town (1969) đều là những nhà vô địch đến từ các hạng đấu thấp – điều hiếm thấy ở các giải cúp quốc gia khác.
Giai đoạn hội nhập châu Âu và thay đổi thể thức (1967–1980)
Mùa giải 1966–67 đánh dấu bước ngoặt lớn khi chung kết EFL Cup được tổ chức dưới dạng một trận duy nhất tại Wembley. QPR – khi đó đang thi đấu ở Hạng Ba – đã tạo nên cú sốc lịch sử khi đánh bại West Bromwich Albion.
Những người Đăng Ký LU88 chia sẻ: Năm 1968, việc trao suất dự cúp châu Âu cho đội vô địch đã nâng tầm đáng kể vị thế của giải đấu. Từ đây, các CLB lớn bắt đầu coi EFL Cup là mục tiêu chiến lược, đặc biệt trong bối cảnh bóng đá Anh ngày càng hội nhập sâu với châu Âu.
Nottingham Forest dưới thời Brian Clough trở thành CLB đầu tiên bảo vệ thành công chức vô địch (1978, 1979), mở ra kỷ nguyên các đội bóng lớn bắt đầu thống trị giải đấu.
Kỷ nguyên tài trợ và sự thống trị của Liverpool (1981–2000)
Năm 1981, EFL Cup trở thành giải đấu cúp lớn đầu tiên tại Anh gắn với nhà tài trợ, mở ra thời kỳ đổi tên liên tục. Song song với đó là sự thống trị gần như tuyệt đối của Liverpool.
Liverpool vô địch bốn mùa liên tiếp từ 1981 đến 1984 – kỷ lục tồn tại hàng chục năm. Tính đến năm 2025, đội chủ sân Anfield vẫn là CLB giàu thành tích nhất giải với 10 lần nâng cúp.
Thiên niên kỷ mới và sự trỗi dậy của Big Six (2001–2016)
Trong giai đoạn Wembley được xây dựng lại, các trận chung kết EFL Cup được tổ chức tại Millennium Stadium (Cardiff). Đây là thời kỳ Liverpool, Chelsea và Manchester United chia nhau các danh hiệu.
Mùa giải 2012–13, Bradford City tạo nên hành trình kỳ diệu khi trở thành đội hạng Tư đầu tiên trong hơn nửa thế kỷ lọt vào chung kết, dù sau đó thất bại trước Swansea City.
Giai đoạn hiện đại và định hình tương lai (2016–nay)
Từ mùa 2016–17, giải đấu chính thức mang tên EFL Cup. Manchester City dưới thời Pep Guardiola thống trị với bốn chức vô địch liên tiếp (2018–2021), cân bằng kỷ lục của Liverpool.
Những điều chỉnh thể thức như bỏ hiệp phụ (trừ chung kết), áp dụng VAR và loại bỏ luật bàn thắng sân khách giúp giải đấu phù hợp hơn với lịch thi đấu dày đặc của bóng đá hiện đại.
Giá trị và vai trò của EFL Cup
Dù không sở hữu danh tiếng như FA Cup hay Ngoại hạng Anh, EFL Cup vẫn giữ vị trí đặc biệt: danh hiệu quốc nội đầu tiên trong mùa giải, cánh cửa dự cúp châu Âu và là nơi các đội bóng nhỏ có thể thách thức trật tự truyền thống.
Từ một giải đấu mang tính thử nghiệm, EFL Cup đã trở thành mảnh ghép không thể thiếu của bóng đá Anh – nơi quá khứ, hiện tại và tương lai cùng song hành trên một hành trình hơn 60 năm đầy biến động.
Lịch sử giải EFL Cup là hành trình phản ánh rõ nét sự phát triển của bóng đá Anh hiện đại, nơi các giá trị truyền thống song hành cùng tính cạnh tranh khốc liệt. Từ những mùa giải đầu tiên cho đến khi trở thành đấu trường quen thuộc của các câu lạc bộ hàng đầu, EFL Cup không chỉ là cơ hội giành danh hiệu mà còn là bệ phóng cho nhiều tài năng trẻ và chiến thuật mới. Việc nhìn lại Lịch sử giải EFL Cup giúp người hâm mộ hiểu rõ hơn vai trò của giải đấu này trong hệ thống bóng đá Anh, đồng thời thấy được sức hấp dẫn bền bỉ của một sân chơi luôn mang đến bất ngờ, kịch tính và cảm xúc qua từng mùa giải.
